همزمان با تغییرات سریع بازار کار و گسترش مهارتمحوری در بسیاری از مشاغل، پرسشی اساسی در میان جوانان مطرح شده است: آیا مسیر موفقیت همچنان از دانشگاه میگذرد؟ گفتوگوهای میدانی خبرنگار ما با دانشآموزان، کارآفرینان، استادان دانشگاه و مشاوران شغلی نشان میدهد نگاه جامعه نسبت به مفهوم موفقیت در حال تغییر است، اما همچنان دیدگاههای متنوعی درباره نقش دانشگاه در آینده شغلی افراد وجود دارد.
موضوع موفقیت و مسیر دستیابی به آن سالهاست که در جامعه محل بحث بوده و همچنان پرسش بسیاری از خانوادهها و جوانان است. نسلهای گذشته دانشگاه را مهمترین دروازه ورود به مشاغل پایدار میدانستند، اما طی یک دهه اخیر با تغییر ساختارهای اقتصادی و افزایش فرصتهای مهارتمحور، این پرسش پررنگتر شده که آیا تحصیلات دانشگاهی تنها مسیر پیشروی جوانان برای رشد و پیشرفت است؟
بررسیهای میدانی نشان میدهد بخش قابلتوجهی از جوانان معتقدند موفقیت الزاماً به مدرک تحصیلی وابسته نیست. برخی از آنان به مشاغل دیجیتال، مهارتهای فنی، کارآفرینی مستقل یا حتی هنر و ورزش ورود کردهاند و بدون تحصیلات دانشگاهی توانستهاند جایگاه شغلی و درآمد مطلوبی کسب کنند. نمونههای مختلف از کسبوکارهای اینترنتی، تولید محتوای دیجیتال، برنامهنویسی، تعمیرات تخصصی و مشاغل فنی نمونههایی هستند که این نگاه را تقویت میکنند.
در مقابل، اساتید دانشگاه و متخصصان آموزش عالی بر این باورند که نقش دانشگاه همچنان در بسیاری از حوزهها حیاتی است. رشتههایی مانند پزشکی، مهندسی، علوم پایه، پژوهشهای آزمایشگاهی و برخی تخصصهای مهندسی نیازمند آموزش و پژوهش سازمانیافته دانشگاهی هستند. آنان معتقدند گروه زیادی از مهارتها تنها در محیط علمی قابل یادگیری است و بدون آموزش رسمی امکانپذیر نیست.
از سوی دیگر، کارشناسان بازار کار تأکید میکنند که مهارتآموزی* به یکی از ستونهای اصلی موفقیت شغلی تبدیل شده است. آنها معتقدند بسیاری از کارفرمایان در سالهای اخیر بیش از گذشته به مهارتهای کاربردی، تجربه عملی، نمونهکار و توان حل مسئله توجه میکنند. این تغییر رویکرد موجب شده دانشجویان نیز برای بهبود رزومه خود به دورههای تخصصی، کارآموزی و فعالیتهای عملی روی بیاورند.
یکی از مشاوران شغلی در گفتوگو با خبرنگار ما میگوید: «در سالهای اخیر شاهد افزایش چشمگیر تقاضا برای دورههای مهارتی هستیم. بسیاری از افراد، حتی با مدرک دانشگاهی، به دورههای برنامهنویسی، طراحی، تعمیرات تجهیزات، یا مهارتهای دیجیتال میپیوندند تا فرصتهای شغلی بیشتری داشته باشند.»
در این میان برخی کارآفرینان نیز بر تجربه شخصی خود تأکید میکنند. آنان میگویند داشتن مهارت، انگیزه و پشتکار میتواند حتی بدون تحصیلات آکادمیک مسیر موفقیت را هموار کند. با این حال تصریح میکنند که تجربه، مطالعه و یادگیری مستمر لازمه این مسیر است و نبود دانشگاه به معنای عدم نیاز به آموزش نیست.
خانوادهها نیز در این میان با چالش انتخاب مسیر آینده فرزندان خود مواجه هستند. بخشی از والدین همچنان دانشگاه را یک مسیر مطمئن برای رشد میدانند، اما گروهی دیگر به دلیل تغییرات بازار کار، به مسیرهای مهارتآموزی و فنی نگاه مثبتتری دارند.
کارشناسان آموزشی در جمعبندی تأکید میکنند که موفقیت یک مسیر واحد ندارد و انتخاب مسیر باید بر اساس استعداد، علاقه، توانایی و اهداف هر فرد انجام شود. آنان پیشنهاد میکنند نظام آموزشی باید به جوانان کمک کند تا شناخت بیشتری از توانمندیهای خود به دست آورند و بتوانند با آگاهی بیشتر درباره ورود به دانشگاه یا انتخاب مسیر مهارتمحور تصمیمگیری کنند.
